KERKO

Qielli i Vetėm Evropian - SES

Reflektimi i SES nė legjislacionin shqiptar

Nr. 5, Datė 3/06/2010, “Mbi krijimin e strukturės sė Qiellit tė Vetėm Evropian” (kuadri rregullator)

Nr. 6, Datė 3/06/2010, “Mbi dispozitat e shėrbimit tė lundrimit ajror nė Qiellin e Vetėm Evropian”

Nr. 7, Datė 3/06/2010, “Pėr organizimin dhe pėrdorimin e hapėsires ajrore brenda Qiellit tė Vetėm Evropian”

Nr. 8, Datė 3/06/2010, “Pėr nderveprimin ne Rrjetin Evropian te Menaxhimit te Trafikut Ajror”

Nr. 9, Datė 3/06/2010, “Per Kėrkesat e Pėrbashkėta tė Dispozitės sė Shėrbimeve tė Lundrimit Ajror”

Nr 10, Datė 3/06/2010, “Pėr Rregulloren e Pėrbashkėt tė Pėrdorimit Fleksibėl tė Hapėsirės Ajrore”

Nr 11, Datė 3/06/2010, “Pėr Software-t nė Sistemet nė Sistemet nė Menaxhimin e Trafikut Ajror
Nr.20, Datė 5/10/2010, “Pėr Pėrcaktimin e Kėrkesave mbi Proēedurat pėr Planet e Fluturimit pėr Qiellin e Vetėm Evropian”.

Pėr mė tepėr,

Fletore Zyrtare e RSH Nr. 86, Dt.13/07/2010,

Fletore Zyrtare e RSH Nr. 87, Dt.14/07/2010,

Fletore Zyrtare e RSH Nr. 88, Dt.14/07/2010,

Paketa e parė legjislative " SES"

Paketa legjislative e adoptuar nė vitin 2004 pėrfshinte katėr rregullore bazė, tė cilat kontribuonin nė forcimin e parrezikshmėrisė dhe nxitjen e proēesit pėr ristrukturimin e hapėsirės Evropiane dhe shėrbimeve tė navigimit ajror. Rregulloret pėrcaktojnė kuadrin e punės pėr shtimin e kapaciteteve, rritjen e efikasitetit dhe ndėrveprimit tė sistemit tė menaxhimit tė trafikut ajror nė Evropė.

Rregullorja (EC No 549/2004) parashtron platformėn e krijimit tė projektit tė Qiellit tė Vetėm Evropian.

Rregullorja (EC No 550/2004) jep strukturen e shėrbimit tė navigimit ajror nė kuadėr tė Qiellit tė Vetėm Evropian.

Rregullorja e Hapėsires Ajrore (EC No 551/2004) pėrshkruan organizimin dhe pėrdorimin e hapėsirės ajrore nėn njė Qiell tė Vetėm Evropian.

Rregullorja e ndėrveprimit operacional (EC No 552/2004) mbi bashkėveprimin operacional nė rrjetin menaxhimit tė trafikut ajror Evropian.

Implementimi i "SES"

Rregullat e mėposhtme zbatuese janė miratuar nga Komisioni Evropian nė pėrputhje me pėrcaktimet e katėr rregulloreve themelore tė SES:

1. Dhėnia e Shėrbimit tė Navigimit Ajror

Rregullorja (EC) No 2096/2005, dt. 20 dhjetor 2005 trajton kėrkesat e pėrbashkėta qė shtrohen pėrpara tė gjithė ofrueseve tė shėrbimit tė navigimit ajror.

Rregullorja(EC) No 1794/2006, dt. 6 dhjetor 2006 pėr skemėn e pėrbashkėt tė tarifave pėr shėrbimet e navigimit ajror.

Rregullorja (EC) No 1315/2007, dt. 8 nentor 2007 mbi trajtimin e pėrgjithshėm tė parrezikshmėrisė (safety) nė menaxhimin e trafikut ajror nė amendim dhe tė rregullores (EC) No 2096/2005.

Rregullorja(EC) N° 482/2008, dt. 30 maj 2008 mbi sistemin e sigurimit tė parrezikshmėrisė sė programeve kompjuterike, nė amendim tė Annex-it II tė Rregullores (EC) N° 2096/2005.

2. Hapėsira Ajrore

Rregullorja (EC) No 2150/2005 / dt. 23 dhjetor 2005 trajton rregullat unike pėr pėrdorimin me fleksibilitet tė hapėsirės ajrore.

Rregullorja (EC) No 730/2006/ dt. 11 maj 2006 kryen klasifikimin e hapėsirės dhe aksesin e fluturimeve qė operohen sipas rregullave VFR mbi nivelin e fluturimit 195.

3. Ndėrveprimi operacional

Rregullorja (EC) No 1033/2006 / dt. 4 korrik 2006 trajton kėrkesat mbi proēedurat e planeve tė fluturimit nė fazėn e parė fluturimit nė skemėn "SES".

Rregullorja (EC) No 1032/2006 / dt. 6 korrik 2006 mbi kėrkesat e sistemeve automatike tė shkėmbimit tė tė dhėnave tė fluturimit pėr qėllime informimi, koordinimi dhe transferimi tė fluturimeve ndėrmjet njėsive tė kontrollit tė trafikut ajror.

Rregullorja (EC) N° 633/2007/ dt. 7 qershor 2007 trajton kėrkesat pėr aplikimin e protokollit tė transferimit tė mesazheve tė fluturimit tė pėrdorur pėr qėllime tė informimit, koordinimit dhe transferimit tė fluturimeve ndėrmjet njėsive tė kontrollit tė trafikut ajror .

Rregulloja (EC) N° 1265/2007 / dt. 26 tetor 2007 mbi kėrkesat e hapėsirės sė kanaleve nė komunikimin tokė - ajėr, nėn qiellin e vetėm Evropian.

Pėr mė tepėr, nė prill 2006, Parlamenti dhe Kėshilli i Evropės adoptuan Direktiven 2006/23/EC mbi liēencėn e komunitetit tė kontrollorėve tė

trafikut ajror .

Qielli i Vetėm Evropian II - SES II

Reforma nė sistemin e kontrollit tė trafikut ajror Evropian ka pėr synim pėrballimin e sfidave qė vijnė nga njė rritje ekstreme e trafikut qė pritet tė shfaqet nė vitet nė vijim mbi hapėsirėn ajrore Evropiane. Gjithashtu, reforma synon rritjen e parrezikshmėrisė, uljen e kostove, uljen e vonesave, si dhe zvogėlimin e ndikimit tė trafikut ajror mbi mjedisin.

Reforma e Qiellit tė Vetėm Evropian, e propozuar nga Komisioni, bazohet nė katėr kollona kryesore :

• Performanca


• Parrezikshmėria unike (e vetme)


• Teknologjitė e reja


• Manaxhimi i Kapacitetit nė tokė


• Kollona e parė : Rregullimi i performancės
  
  

Pėr kėtė kollonė Komisioni propozon marrjen e tre masave :

1. Modernizimi i performancės sė sistemit tė kontrollit tė trafikut ajror

Krijimi i njė trupe tė pavarur, pėr tė monitoruar dhe vleresuar sistemin dhe propozimet e komunitetit lidhur me objektivat pėr zvogėlimin e vonesave, reduktimin e kostove si dhe shkurtimin e rrugėve. Mė pas, kėto objektiva aprovohen nga Komisioni Europian dhe kalojnė pėr aplikim tek autoritetet supervizore kombėtare tė cilat janė pėrgjegjėse tė realizojnė ēdo lloj konsultimi pėr ti pėrshtatur objektivat qendrore me ato rajonale dhe lokale.

2. Krijimi i kushteve lehtėsuese pėr integrimin e dhėnies sė shėrbimit

Qėllimi ėshtė pėr tė kthyer inisiativat aktuale pėr blloqet funksionale tė hapėsires nė instrumenta realė tė integrimit rajonal, pėr tė realizuar praktikisht objektivat e performancės sė shtuar. Kėto blloqe duhet tė jenė krijuar tė paktėn deri nė fund tė vitit 2012.3.

3. Konsolidimi i funksionit tė menaxhimit nė rrjetKy funksion plotėson kuadrin e performancės nė mėnyrė qė kjo tė pėrmbajė njė sėrė detyrash ku pėrfshihen dizenjimi i rrjetit tė rrugėve Evropiane, koordinimi dhe pėrcaktimi i slot-eve, instalimi dhe menaxhimi i teknologjisė sė skemės sė kėrkimeve pėr menaxhimin e trafikut ajror sipas njė qielli tė vetėm Evropian, realizimi i sė cilės do tė kėrkonte pėrfshirjen nė proēes tė aktorėve tė ndryshėm.

Kollona e dytė: Njė sistem i vetėm parrezikshmėrie (safety)

Komisioni thekson se rritja e trafikut ajror, ngjeshja e hapėsirės ajrore dhe aerodromeve, si dhe pėrdorimi i teknologjive tė reja, justifikon mė sė miri njė qasje tė pėrbashkėt pėr zhvillimin dhe zbatimin e rregullores sė harmonizuar, me qėllim pėrmirėsimin e nivelit tė parrezikshmerisė nė transportin ajror. Pas kėsaj qasjeje, Komisioni propozon zgjerimin e kompetencave tė Agjencisė Evropiane tė Sigurisė sė Aviacionit (EASA) pėr ēėshtjet e parrezikshmėrisė nė aspektet e tjera, tė pa mbuluara deri mė sot nga EASA nė aerodrome, nė menaxhimin tė trafikut ajror dhe nė shėrbimet e navigimit ajror.

Kollona e tretė : Stimulimi i teknologjive tė reja

Komisioni vėren se sistemi aktual i kontrollit tė trafikut ajror ėshtė duke u shtyrė nė limitet e pėrdorimit tė tij, duke shfrytėzuar teknologjinė qė ēdo ditė e mė shumė po del nga pėrdorimi dhe vuan nga fragmentimi. Si pasojė, Evropa duhet tė pėrshpejtojė zhvillimin e sistemit tė saj tė kontrollit tė trafikut ajror nėpėrmjet aplikimit tė projektit SESAR, me qėllim rritjen e nivelit tė parrezikshmerisė (safety), si dhe kapacitetin e kontrollit tė trafikut ajror.

Kollona e katėrt : Menaxhimi i kapaciteteve tė tokės

Komisioni kėmbėngul se, investimi ėshtė i nevojshėm pėr tė siguruar qė kapaciteti i aeroportit tė mbetet nė tė njejtėn linjė me kapacitetin e transportit ajror tė menaxhimit, me qellim, ruajtjen e efikasitetit tė pėrgjithshėm tė rrjetit. Komisioni pėrsėrit masat e propozuara nė planin e veprimit pėr kapacitetin e aeroportit, efikasitetit dhe parrezikshmėrisė (safety) nė Evropė.

Monitorimi i Komunitetit mbi kapacitetin e aeroportit

Komisioni do tė vendosė nė punė njė organ Vėzhgimi, tė pėrbėrė nga shtetet anėtare, autoritetet pėrkatėse dhe palėt e interesuara, pėr kėmbimin dhe monitorimin e tė dhėnave dhe informacionit mbi kapacitetin e aeroportit si njė i tėrė, si dhe pėr tė ofruar kėshilla nė zhvillimin dhe zbatimin e legjislacionit pėr Komunitetin e transportit.

EUROKONTROLLI

Pėr mė tepėr, njė reformė e brendėshme e Eurokontrollit do tė bėjė tė mundur lidhjen e strukturave dhe organizmave qeveritare me Qiellin e Vetėm Evropian. Duke supozuar garancinė nė realizimin e reformės, Komisioni synon tė rrisė bashkėpunimin me Eurokontrollin pėr tė zbatuar politikat e tij.

Pėrfundime

Komisioni thekson se, Qielli i Vetėm Evropian, i krijuar nė vitin 2004, nuk ka dhėnė rezultatet e pritura nė disa fusha kyēe tė tilla si, ato tė proēesit tė integrimit brenda blloqeve tė hapėsirės ajrore funksionale, tė kontrollit tė trafikut ajror, tė efikasitetit tė kostos, si dhe tė efikasitetit tė rrjetit ajror evropian si njė i tėrė.

Pėrdoruesit e hapėsirės ajrore dhe pasagjerėt paguajnė njė kosto tė panevojshme nė njėsi kohe, djegie karburanti dhe tė holla tė tjera nga ēdo joefikasitet tjetėr ekzistues. Si pasojė, Komisioni e konsideron tė nevojshme ndryshimin e katėr Rregulloreve (549/2004, 550/2004, 551/2004 dhe 552/2004) tė Qiellit tė Vetėm Evropian pėr tė pėrmirėsuar performancėn, pėr tė pėrshtatur legjislacionin lidhur me ndryshimet qė kanė ndodhur gjatė viteve tė fundit dhe pėr tė patur sukses nė krijimin e njė hapėsire vėrtetė tė unifikuar tė ajrit.

Deklarata e Madridit 25-26 Shkurt 2010 pėrcaktoi disa nga prioritetet bazė pėr arritjen e kėtij synimi. Nė rregulloren e Komisionit Evropian tė implementimit (EU) No1035/2011, e cila zėvendėsoi plotėsisht rregulloren (EC) No 2096/2005, janė tė reflektuara edhe disa nga rekomandimet e Deklarates sė Madridit pėr Implementimin e projektit SES II.

Nė kuadėr tė paketės sė projektit SES II, aktiviteti funksional i ANTA sha, ėshtė parashikuar tė pėrfshihet nė bllokun e hapėsirės ajrore funksionale "BLUE MED Mediterranean FAB " me statusin e vendit partner shoqėrues.

"BLUE MED" planifikon implementimin e tė gjitha ndryshimeve tė nevojshme, me qėllim pėrmbushjen e kėrkesave tė paketės SES II, duke evidentuar tė gjitha mundėsitė pėr pėrmirėsimin e performancės sė pritėshme nė zonėn Mesdhetare, e lidhur ngushtė me tė gjitha nivelet e kufizuara tė fragmentimit tė kėtij porcioni Evropian tė hapėsirės ajrore.

"BLUE MED" gjithashtu, ndjen nevojėn pėr ndėrtimin e modelit tė bllokut tė tij funksional hapsinor (FAB) nė pėrputhje tė plotė me partnerėt e interesuar dhe pjesėmarrės qė do tė kontribuonin nė mėnyrė tė konsiderushme nė fazėn e implementimit tė projektit.

Tė gjithė partnerėt e integruar nė "BLUE MED" kanė rėnė dakord qė suksesin e proēesit tė krijimit tė FAB-it tė tyre ta bazojnė nė:

Pėrqasjen e integrimit nga "poshtė - lart" pėrsa i takon vlerėsimit tė njėjtė qė tė gjithė ofruesit e shėrbimeve navigacionale duhet tė kenė lidhur me kėrkesat operacionale dhe identifikimin e skenareve tė ndryshėm tė FABit, nėpėrmjet pjesėmarrjes aktive tė tė gjithė tė interesuareve dhe aktorėve nė proēes, siē janė Autoritetet e Aviacionit Civil te shteteve, Autoritetet e Aviacionit Ushtarak etj.

Pėrqasjen nga 'lart -poshtė" pėrsa i takon proēeseve tė vendimarrjeve politike midis shteteve, duke bėrė tė mundur realizimin e kuadrit ligjor tė domosdoshėm pėr instituimin e bllokut funksional tė hapėsirės ajrore FAB.

Aktualisht, po synohet qė te dy pėrqasjet e mėsipėrme tė konvergojnė nė njė pikė, me qėllim harmonizimin sa mė racional tė kėrkesave operacionale me kuadrin ligjor-rregullator.